Wielkość czcionki: A-A+

Kronika

W listopadzie 1940 r., na polecenie Chaima Rumkowskiego, utworzono w obrębie getta Wydział Archiwum. Do jego zadań należało gromadzenie dokumentów mających w przyszłości stanowić podstawę do opisania historii getta. W placówce tej, od 12.01.1941 r. do 31.07.1944 r. pracownicy, w większości dziennikarze i pisarze, opracowywali kronikę getta. Teksty Kroniki redagowano z początku w języku polskim, w okresie od września do grudnia 1942 równolegle w języku polskim i niemieckim, a dopiero od stycznia 1943 wyłącznie po niemiecku.

Wskazówki edytorskie

Źródła do Kroniki Getta Łódzkiego znajdują się obecnie w wielu archiwach na świecie. Archiwum Państwowe w Łodzi, YIVO- Instytut w Nowym Yorku i Instytut Yad Vashem w Izraelu posiadają w sumie 6000 stron zachowanej kroniki, z czego łódzkie zasoby są najobszerniejsze. To, że źródła są rozproszone w różnych archiwach, należy przypisać działalności Nachmana Zonabenda po zakończeniu II wojny światowej. Nachman Zonabend, były listonosz w getcie, po zlikwidowaniu tej placówki w sierpniu 1944 r. został przydzielony do tzw. komanda oczyszczającego teren. Dało mu to możliwość ukrycia Kroniki i innych materiałów pozostałych po działalności Archiwum pod stropem domu i w studni. Po zakończeniu wojny zdecydował, aby nie pozostawiać dokumentów w jednym miejscu. Fragmenty kroniki zabrał ze sobą przy wyjeździe z Polski, by następnie przekazać je dużym archiwom żydowskim - YIVO- Instytutowi w Nowym Yorku i Instytutowi Yad Vashem w Izraelu. To rozmieszczenie źródeł znajduje odzwierciedlenie w pięciotomowej edycji kroniki, zredagowanej przez zespoły z Niemiec i Polski.

Skróty, których użyto w przypisach polskiej edycji odnoszą się najczęściej do instytucji przechowujących materiały źródłowe dla Kroniki, bądź nazw zespołów w zasobie Archiwum Państwowego w Łodzi, w których odnajdziemy akta dotyczące Litzmannstadt Getto.

Są to następujące skróty:

  • APŁ – Archiwum Państwowe w Łodzi
  • AŻIH – Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie
  • YV –Yad Vashem
  • YVA – Archiwum Yad Vashem
  • YIVO – Institute for Jewish Research YIVO
  • PSŻ – Przełożony Starszeństwa Żydów w getcie łódzkim 
  • A. m. Ł. – Akta miasta Łodzi
  • GV – Gettoverwaltung
  • BŻIH - Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego
  • Kol. N. Zonabenda – Kolekcja Nachmana Zonabenda